Học ngành nào để có thể làm việc ở bất cứ đâu?

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, ranh giới về không gian làm việc đang dần bị xóa nhòa. Không còn bó hẹp trong bốn bức tường văn phòng, ngày càng nhiều người có thể làm việc từ xa, xuyên biên giới.

Chia sẻ với VietNamNet, chuyên gia giáo dục độc lập Bùi Khánh Nguyên cho hay, công nghệ hiện nay cho phép kết nối từ xa với hiệu quả cao. Thư điện tử (email), các phần mềm họp trực tuyến cùng hàng loạt tiện ích hỗ trợ như dịch thuật, ghi chép, ghi âm, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI)… đã giúp công việc văn phòng diễn ra trơn tru ngay cả khi người lao động không có mặt tại nơi làm việc cố định.

Chẳng hạn, một số nghề đặc thù như Khoa học máy tính, Công nghệ thông tin, Khoa học dữ liệu... cho phép các kỹ sư có thể làm việc nhóm hay dự án từ xa, miễn là có kết nối Internet. Đây cũng chính là nhóm ngành tạo điều kiện cho nhiều người có thể sống cuộc đời “công dân số du mục” (digital nomad) ở bất cứ nơi nào.

“Thực tế, dịch Covid-19 đã trở thành một 'phép thử' quy mô toàn cầu, chứng minh rằng làm việc từ xa hoặc tại nhà có thể là một phương thức hiệu quả trong thời đại mới, nhất là khi công nghệ kết nối ngày càng cải thiện để hỗ trợ nhu cầu làm việc, học tập và kết nối toàn cầu”, ông Nguyên nói.

Không chỉ giới hạn trong lĩnh vực công nghệ, rất nhiều nghề nghiệp văn phòng cũng có thể làm từ xa như kế toán, luật sư, chuyên viên marketing - truyền thông, nhà báo... nếu tính chất công việc cho phép.

Theo ông Nguyên, chỉ một số công việc đòi hỏi sự tiếp xúc trực tiếp như dịch vụ ăn uống, làm đẹp, cắt tóc, sửa chữa vật dụng, chữa bệnh... mới cần không gian vật lý cụ thể, còn phần lớn các ngành nghề khác đều đang hoặc sẽ “số hóa” ở những mức độ khác nhau.

Sinh viên tham gia ngày hội việc làm. Ảnh: Thúy Nga

Không chỉ làm việc trong nước, ở góc độ rộng hơn, ông Bùi Khánh Nguyên cho rằng các ngành có khả năng làm việc toàn cầu hiện nay rất đa dạng, từ chuyên viên công nghệ, chuyên viên tài chính, nhân viên văn phòng, chuyên viên tiếp thị, phát triển thị trường cho đến giáo viên, giảng viên trực tuyến. Thậm chí, khả năng làm việc và kết nối toàn cầu đã trở thành một tiêu chuẩn mới trong thị trường lao động hiện đại.

Tuy nhiên, để đáp ứng tiêu chuẩn này, ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, là công cụ bắt buộc. Bên cạnh đó, người lao động cần có trình độ được đào tạo chuyên sâu đủ để “xuất khẩu” chất xám hoặc xuất khẩu tay nghề, đồng thời có khả năng kết nối công việc trong lĩnh vực chuyên môn, quen thuộc với môi trường làm việc trực tuyến và hiểu biết về văn hóa giao tiếp, làm việc quốc tế.

“Như vậy, người lao động ngày nay vừa là công dân toàn cầu, vừa là người lao động toàn cầu. Nhưng việc 'toàn cầu hóa' đến mức độ nào phụ thuộc rất lớn vào năng lực của mỗi cá nhân”, ông Nguyên nhấn mạnh.

Từ góc nhìn giáo dục, chuyên gia cho rằng thay vì chỉ đặt câu hỏi “học ngành nào để có thể làm việc ở bất kỳ đâu”, người trẻ cần quan tâm nhiều hơn đến việc ngành học đó có khả năng thích ứng và làm việc toàn cầu hay không.

Bên cạnh đó, để tham gia lao động toàn cầu không chỉ có một con đường duy nhất. Người lao động có thể làm việc cho công ty Việt Nam ở nước ngoài, công ty nước ngoài tại Việt Nam, trực tiếp làm việc ở nước ngoài hoặc ký hợp đồng làm việc từ xa cho doanh nghiệp nước ngoài trong khi vẫn sinh sống trong nước.

"Tuy vậy, mỗi quốc gia sẽ có thị trường lao động và khung pháp lý riêng, phụ thuộc vào luật lao động, chính sách, đặc điểm kinh tế - xã hội... Do đó, người lao động cần tìm hiểu kỹ để lựa chọn hình thức phù hợp với năng lực và hoàn cảnh cá nhân", ông Nguyên nói.

Theo báo Vietnamnet