Sinh viên mới tốt nghiệp chật vật tìm việc

Ra trường, sinh viên mong sớm tìm được việc nhưng thị trường lao động đang khiến nhiều cử nhân trẻ rơi cảnh chật vật, nhiều người làm trái ngành.

Sinh viên mới tốt nghiệp ngày càng khó khăn hơn khi tìm việc làm. Ảnh: Quỳnh Chi

Làm trái ngành, chấp nhận lương thấp

Không tìm được việc đúng chuyên môn, nhiều sinh viên buộc phải chấp nhận làm trái ngành hoặc các công việc tạm thời để có thu nhập. Ghi nhận tại các khu công nghiệp, trung tâm thương mại, không khó để bắt gặp những cử nhân đại học đang làm nhân viên bán hàng, phục vụ, nhân viên kho, giao nhận… Nhiều sinh viên tốt nghiệp những trường đại học top đầu cũng rơi cảnh khó khăn.

Chị Lê Thị Hồng Vân (22 tuổi, phường Cầu Giấy, Hà Nội) tốt nghiệp ngành Quan hệ quốc tế tại Học viện Ngoại giao. Chị Vân từng kỳ vọng sẽ tìm được việc đúng ngành học đã được đào tạo, song thực tế thị trường lao động hiện nay khiến chị nhận ra rằng bằng cấp chỉ là một phần rất nhỏ để xin được việc.

Chị Lê Thị Hồng Vân tốt nghiệp ngành Quan hệ quốc tế tại Học viện Ngoại giao, hiện làm nhân viên tổ chức sự kiện. Ảnh: NVCC

"Sau khi tốt nghiệp, tôi lựa chọn làm trong lĩnh vực tổ chức sự kiện - một ngành hoàn toàn khác với chuyên ngành tôi từng theo học nhưng phù hợp với kỹ năng và cơ hội thực tế của tôi hiện giờ. Công việc chủ yếu là tổ chức sự kiện, tôi làm việc cho các sự kiện về âm nhạc. Tôi cho rằng việc sinh viên ra trường khó xin việc là vì khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu của doanh nghiệp vẫn còn khá lớn. Chúng tôi được trang bị nhiều lý thuyết mà thiếu kỹ năng thực hành, khả năng thích ứng nhanh với môi trường lao động. Khi phỏng vấn, nhà tuyển dụng thường ưu tiên những người có thể làm việc ngay thay vì đào tạo từ đầu", chị Vân nói.

Chị Trịnh Ngọc Ánh (22 tuổi, quận Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ về hành trình tìm việc vừa thuận lợi lại vừa có thử thách.

Trong thời gian chờ đợi quyết định chính thức từ trung tâm tiếng Anh, chị Ánh phải tham gia các chương trình trại hè để duy trì thu nhập. Ảnh: NVCC

“Nhờ có kết quả học tập khá, kinh nghiệm thực tập, giảng dạy tích lũy được từ sớm, tôi đã dễ dàng tìm được công việc tại các trung tâm tiếng Anh uy tín. Tuy nhiên, quá trình tìm việc đòi hỏi tôi phải trải qua nhiều vòng phỏng vấn và dạy thử chuyên sâu. Trong thời gian chờ đợi quyết định chính thức từ trung tâm hiện tại, tôi đã phải tham gia các chương trình trại hè để duy trì thu nhập. Tôi phải tận dụng thời gian để học thêm, để tự trả lời cho chính mình câu hỏi mình thực sự phù hợp với điều gì. Đó là một hành trình có mông lung, hoang mang và áp lực, nhưng nhờ vậy tôi đã chuẩn bị tốt hơn và tìm được công việc yêu thích”, chị Ánh kể lại.

Không may mắn như chị Vân, chị Ánh, anh Hoàng Đức Anh tốt nghiệp ngành kinh tế, sau gần 1 năm không tìm được việc, hiện anh Đức Anh đang làm nhân viên kinh doanh của một siêu thị điện máy tại phường Hà Đông (Hà Nội). Công việc không yêu thích, lương thấp, không có tương lai, anh Đức Anh cho hay sẽ xin nghỉ việc ngay sau khi nhận thưởng Tết Nguyên đán.

“Tôi chưa biết sẽ làm gì. Nếu tiếp tục không xin được việc, tôi sẽ học cao học hệ vừa học vừa làm, sau đó tìm một công việc để có thu nhập”, anh Đức Anh chia sẻ.

Nhà tuyển dụng “xiết cửa”, sinh viên thiếu lợi thế

Theo ghi nhận, sinh viên mới tốt nghiệp đang là nhóm chịu áp lực cạnh tranh lớn nhất trên thị trường lao động. Không chỉ phải cạnh tranh với nhau, họ còn phải “đối đầu” với lực lượng lao động đã có kinh nghiệm, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp thắt chặt tuyển dụng, cắt giảm nhân sự hoặc nâng cao tiêu chí đầu vào.

Ông Vũ Quang Thành – Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội nhận định, trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, nhiều doanh nghiệp buộc phải tái cơ cấu hoạt động, tiết giảm chi phí nhân sự. Điều này dẫn đến việc chỉ tiêu tuyển dụng giảm rõ rệt so với những năm trước, trong khi số lượng sinh viên tốt nghiệp hằng năm vẫn ở mức cao. Đáng chú ý, các nhà tuyển dụng ngày càng ưu tiên lao động có kinh nghiệm thực tế, có thể “bắt tay vào việc ngay”, thay vì dành thời gian và chi phí đào tạo lại.

“Không ít thông báo tuyển dụng yêu cầu ứng viên mới ra trường nhưng phải có từ 1–2 năm kinh nghiệm, thành thạo nhiều kỹ năng mềm, ngoại ngữ, tin học, thậm chí cả kỹ năng quản lý. Trong khi đó, phần lớn sinh viên mới tốt nghiệp lại thiếu hụt chính những yếu tố mà doanh nghiệp đang cần. Quá trình học tập nặng lý thuyết, ít va chạm thực tế, kỹ năng làm việc còn hạn chế khiến nhiều sinh viên dù có bằng cấp nhưng vẫn bị đánh giá là chưa đáp ứng yêu cầu”, ông Vũ Quang Thành nhận định.

Bà Trần Thùy Anh – trưởng phòng nhân sự một công ty chuyên về sản xuất hàng tiêu dùng tại phường Phương Liệt (Hà Nội) cho rằng, một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến sinh viên mới tốt nghiệp khó xin việc là khoảng cách lớn giữa chương trình đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Không ít ngành nghề đào tạo tràn lan, cung vượt cầu, trong khi những lĩnh vực doanh nghiệp cần lại thiếu nhân lực phù hợp.

“Bên cạnh đó, kỹ năng mềm, kỹ năng làm việc nhóm, tư duy giải quyết vấn đề – những yếu tố then chốt khi đi làm – lại chưa được chú trọng đúng mức trong môi trường giảng đường. Sinh viên ra trường thiếu sự chuẩn bị về tâm thế, tác phong công nghiệp và khả năng thích ứng nhanh với môi trường làm việc”, bà Thùy Anh nói.

Theo báo Lao động