Cử nhân luật ra trường đầy đường, nhưng vì sao luật sư thành công lại rất hiếm?” – Góc nhìn thật từ người trong nghề

Trong nhiều năm qua, ngành luật luôn nằm trong nhóm ngành học được nhiều sinh viên lựa chọn. Hình ảnh luật sư trong phim ảnh hay ngoài đời thường gắn với sự sắc sảo, thu nhập cao và vị thế xã hội khiến không ít người tin rằng chỉ cần học luật là có thể bước vào một nghề nghiệp danh giá. Nhưng thực tế của nghề luật lại khác xa tưởng tượng. Phía sau chiếc áo choàng trong phòng xử án là một thị trường dịch vụ pháp lý cạnh tranh khốc liệt, nơi không ít người phải mất nhiều năm mới có thể đứng vững, thậm chí có người rời bỏ nghề trước khi kịp bắt đầu.

Theo quy định của Luật Luật sư 2006 (được sửa đổi, bổ sung năm 2012 và đang áp dụng), con đường trở thành luật sư tại Việt Nam không hề ngắn. Sau khi tốt nghiệp cử nhân luật, người muốn hành nghề phải trải qua đào tạo nghề luật sư, tập sự hành nghề tại tổ chức luật sư, sau đó mới được cấp chứng chỉ hành nghề và gia nhập đoàn luật sư. Quy trình này phản ánh một nguyên tắc quan trọng của hệ thống pháp luật: hành nghề luật sư không chỉ cần kiến thức mà còn đòi hỏi quá trình rèn luyện thực tiễn và đạo đức nghề nghiệp nghiêm ngặt.

Tuy nhiên, thử thách lớn nhất của nghề luật lại nằm ở giai đoạn sau khi đủ điều kiện hành nghề. Trong bối cảnh số lượng cử nhân luật và người hành nghề pháp lý ngày càng tăng, thị trường dịch vụ pháp lý đang trở nên đông đúc hơn bao giờ hết. Không ít luật sư trẻ bước vào nghề với kiến thức tốt nhưng nhanh chóng nhận ra một thực tế khắc nghiệt: khách hàng không tìm đến bằng cấp, họ tìm đến uy tín.

Đối với luật sư, uy tín nghề nghiệp không phải thứ có thể xây dựng trong một sớm một chiều. Nó được tích lũy từ từng vụ việc, từng phiên tòa và từng kết quả pháp lý mang lại cho khách hàng. Chính vì vậy, nhiều luật sư trẻ phải bắt đầu bằng những công việc rất nhỏ: hỗ trợ nghiên cứu hồ sơ, soạn thảo văn bản, theo chân luật sư nhiều năm kinh nghiệm để học nghề. Có người mất năm năm, thậm chí mười năm mới thực sự có được khách hàng của riêng mình.

Khởi nghiệp trong nghề luật cũng là một câu chuyện đầy thử thách. Theo quy định pháp luật, để thành lập tổ chức hành nghề luật sư, cá nhân phải đáp ứng điều kiện về thời gian hành nghề và thực hiện các thủ tục đăng ký theo quy định. Nhưng ngay cả khi đã có văn phòng luật sư, khó khăn thực sự mới bắt đầu. Từ chi phí thuê văn phòng, duy trì nhân sự đến việc xây dựng thương hiệu và tìm kiếm khách hàng – tất cả đều là những bài toán mà không phải luật sư nào cũng giải được trong giai đoạn đầu.
Điều đặc biệt của nghề luật là cạnh tranh nhưng lại không thể cạnh tranh theo cách thông thường. Luật sư bị ràng buộc bởi các quy tắc đạo đức nghề nghiệp và không được phép quảng cáo hoặc lôi kéo khách hàng theo cách gây hiểu nhầm hay thiếu trung thực. Điều đó khiến con đường xây dựng tên tuổi trong nghề luật chủ yếu dựa vào hai yếu tố: chất lượng chuyên môn và sự tin cậy của khách hàng.

Từ góc nhìn của người trong nghề, nghề luật giống như một cuộc chạy marathon hơn là cuộc chạy nước rút. Những năm đầu thường là giai đoạn vất vả nhất, khi thu nhập chưa ổn định, áp lực công việc lớn và sự cạnh tranh ngày càng cao. Nhưng cũng chính trong giai đoạn đó, những người kiên trì với nghề sẽ tích lũy được thứ quan trọng nhất: kinh nghiệm thực tiễn và uy tín nghề nghiệp.

Có lẽ vì vậy mà trong giới luật sư thường có một câu nói rất thật: “Học luật thì nhiều, nhưng làm được nghề luật thì không phải ai cũng theo được đến cùng.” Và chính sự khắc nghiệt đó lại làm nên giá trị đặc biệt của nghề – nơi những người trụ lại sau cùng không chỉ là người hiểu luật, mà còn là người đủ bản lĩnh để bảo vệ công lý. ⚖️

Trích dẫn từ FB Ls Đặng Thị Thuý Huyền