Đừng Ngại Đặt Câu Hỏi Chỉ Vì Sợ Mình Chưa Đủ Giỏi

Mình từng nghĩ rằng chỉ cần chăm chỉ nghe giảng, ghi chép đầy đủ và dành thời gian đọc lại tài liệu sau mỗi buổi học thì đã đủ để đạt được kết quả tốt. Thế nhưng, có những lần mình ngồi hàng giờ trước một bài tập mà vẫn không biết phải bắt đầu từ đâu, dù những nội dung liên quan đều đã được giảng viên đề cập trên lớp. Mình nhận ra bản thân không hẳn thiếu kiến thức, mà đôi khi chỉ vì có những điều chưa hiểu từ đầu nhưng lại ngại hỏi nên chúng dần trở thành những lỗ hổng lớn hơn.

Có lẽ bạn cũng từng trải qua cảm giác tương tự khi ngồi trong một lớp học đông người, xung quanh ai cũng có vẻ tập trung và hiểu bài, còn mình lại đang loay hoay với một khái niệm chưa rõ. Mình từng nghĩ rằng nếu hỏi một vấn đề quá cơ bản, có thể người khác sẽ đánh giá khả năng tiếp thu của mình, nên thường chọn cách ghi chú lại rồi tự tìm hiểu sau. Nhưng thực tế, không phải lúc nào việc tự học cũng mang lại kết quả như mong muốn, bởi có những vấn đề nếu không được giải đáp đúng cách ngay từ đầu thì càng tìm hiểu càng dễ đi xa khỏi trọng tâm.

Sau một khoảng thời gian, mình nhận ra rằng việc đặt câu hỏi không đồng nghĩa với việc thừa nhận bản thân kém cỏi, mà ngược lại, đó là dấu hiệu cho thấy mình đang thực sự quan tâm đến những gì được học. Đặc biệt ở môi trường đại học, khi mỗi môn học có lượng kiến thức khá lớn và giảng viên không thể giải thích lại mọi nội dung cho từng sinh viên, khả năng chủ động tìm hiểu trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Vì vậy, thay vì cố gắng tỏ ra mình đã hiểu tất cả, mình nghĩ chúng ta nên học cách thành thật với những điều bản thân chưa biết.

Nguồn ảnh: Pinterest

Vậy làm thế nào để cải thiện khả năng đặt câu hỏi và chủ động hơn trong học tập?

Điều đầu tiên mình muốn khuyên bạn là hãy tập ghi lại những thắc mắc ngay khi chúng xuất hiện, thay vì để chúng trôi qua vì nghĩ rằng mình sẽ nhớ để tìm hiểu sau. Mình thường thấy việc ghi chú những nội dung chưa hiểu bên cạnh bài giảng khá hữu ích, bởi khi nhìn lại, mình có thể phân biệt được đâu là khái niệm chưa nắm vững, đâu là phần chưa biết cách vận dụng và đâu là vấn đề cần được giải thích sâu hơn. Bạn không cần phải viết những câu hỏi thật dài hay phức tạp, đôi khi chỉ cần ghi một dòng như "Vì sao lại có kết quả này?" cũng đủ để nhắc mình quay lại tìm hiểu.

Tiếp theo, hãy thử thay đổi cách đặt câu hỏi bằng việc trình bày những gì bạn đã hiểu trước khi nói đến phần còn băn khoăn. Chẳng hạn, thay vì chỉ hỏi giảng viên rằng "Em chưa hiểu phần này", bạn có thể nói "Em hiểu rằng nguyên nhân A dẫn đến kết quả B, nhưng em chưa rõ tại sao trong trường hợp C lại xuất hiện kết quả khác ạ?". Mình thấy cách hỏi này không chỉ giúp người nghe dễ dàng giải đáp mà còn buộc bản thân phải suy nghĩ trước khi nhờ đến sự giúp đỡ của người khác. Nếu còn ngại phát biểu trước lớp, bạn có thể bắt đầu bằng việc trao đổi với một người bạn hoặc gửi câu hỏi cho giảng viên sau giờ học, rồi dần dần xây dựng sự tự tin.

Một điều nữa mình muốn chia sẻ là đừng chỉ học cách hỏi người khác mà hãy tập đặt câu hỏi cho chính mình. Sau mỗi buổi học, mình nghĩ bạn có thể dành khoảng 10–15 phút để tự kiểm tra xem bản thân đã thực sự hiểu nội dung nào, phần nào vẫn còn mơ hồ và kiến thức đó có thể được áp dụng vào tình huống thực tế ra sao. Ví dụ, sau khi học một lý thuyết kinh tế, thay vì chỉ học thuộc định nghĩa, hãy thử tìm một tình huống trong đời sống để giải thích lại lý thuyết ấy bằng ngôn ngữ của mình. Nếu không thể làm được, đó chính là dấu hiệu cho thấy bạn cần dành thêm thời gian tìm hiểu thay vì vội vàng chuyển sang bài mới.

Cuối cùng, mình nghĩ chúng ta nên học cách chấp nhận rằng không phải câu hỏi nào cũng cần có một đáp án ngay lập tức. Có những vấn đề cần trao đổi với nhiều người, tìm kiếm thêm tài liệu hoặc thậm chí phải thay đổi góc nhìn mới có thể hiểu rõ. Đừng quá áp lực khi bản thân chưa thể đưa ra một câu hỏi thật sâu sắc, bởi kỹ năng này cũng cần được rèn luyện qua thời gian và những lần thử sức. Mình tin rằng khi bạn bắt đầu tò mò hơn, dám thừa nhận những điều chưa biết và chủ động tìm kiếm câu trả lời, việc học sẽ không còn đơn thuần là ghi nhớ kiến thức để vượt qua kỳ thi nữa.