Làm quen dần với khái niệm về khả năng thích ứng cũng như học cách để củng cố nó, chính là chìa khóa giúp bạn tiến xa trong công việc.

Chẳng phải mới đây các chuyên gia công sở mới bắt đầu bàn luận về ‘khả năng thích ứng’. Tuy nhiên, trong thị trường việc làm đang ngày càng thay đổi này, khả năng thích ứng ngày càng quan trọng hơn bao giờ hết.

Ở nơi làm việc, những người có khả năng thích ứng có thể ứng biến một cách tự tin với tình thế đang thay đổi - họ sẽ trở thành khối tài sản quý giá trong bối cảnh thế giới đang cố gắng tìm hiểu mô hình làm việc kết hợp và làm việc từ xa còn mới mẻ. Tuy nhiên, phẩm chất này không chỉ giúp nhân viên làm việc hiệu quả hơn: khả năng thích ứng cũng cải thiện sức khỏe người lao động bởi vì có khả năng này nghĩa là họ chuẩn bị tốt hơn để đối phó với những thay đổi.
Vì thế giới việc làm luôn biến động, không ngạc nhiên khi khả năng thích ứng trở thành kỹ năng mềm mà các nhà tuyển dụng đang tìm kiếm. Một khảo sát vào năm 2020 của Trường Kinh doanh Harvard cho thấy rằng 71% trong số 1,500 thành viên ban quản trị đến từ hơn 90 quốc gia đồng tình rằng khả năng thích ứng là phẩm chất quan trọng nhất mà họ tìm kiếm ở một người lãnh đạo. Và số liệu trong một nghiên cứu năm 2021 của McKinsey & Company tiết lộ rằng cơ hội được tuyển vào của những cá nhân thành thạo khả năng thích ứng cao hơn 24% so với các nhóm khác.

Để phát triển mạnh mẽ trong môi trường làm việc mới hiện nay cũng như trở nên nổi bật trong mắt nhà tuyển dụng - việc làm quen với khái niệm khả năng thích ứng đồng thời học cách củng cố khả năng đó có thể giúp bạn tiến xa trong công việc.

Khả năng thích ứng là gì?

Khả năng thích ứng không chỉ là sống sót trước một sự thay đổi khi nó xảy đến với bạn - đây vốn chỉ là khả năng phục hồi. Trong khi đó, các chuyên gia cho rằng, để có thể thực sự thích ứng, bạn cần chủ động chuẩn bị cho sự thay đổi, thậm chí phải đấu tranh vì nó, và liên tục bồi dưỡng vốn hiểu biết để bộ kỹ năng của bạn có thể đáp ứng với nhu cầu đang hiện hữu.

“Khả năng phục hồi nghĩa là khôi phục trạng thái ban đầu,” theo lời Jacqueline Brassey, trưởng nhóm khoa học ở bộ phận Hiệu suất Con người và Tổ chức của McKinsey & Company. Khả năng phục hồi rõ ràng là một kỹ năng quan trọng, nhưng nó không giúp bạn tiến lên phía trước. Trái lại, cô giải thích, khả năng thích ứng nghĩa là vực dậy và vươn lên. “Khả năng thích ứng nghĩa là bạn đã vượt qua việc đơn thuần chịu đựng thử thách để phát triển sau khi trải qua nó,” cô nói.

“So với vài chục năm trở lại đây, khả năng thích ứng hiện nay đã trở nên quan trọng hơn bao giờ hết” - Dorie Clark

Thông thường, thích ứng không nói về việc phản ứng trước sự thay đổi, mà là chủ động trở thành chất xúc tác nó. Ví dụ, một nhà điều hành có khả năng thích ứng sẽ không lên kế hoạch ứng phó nếu ngành nghề của họ bị gián đoạn; thay vào đó, họ sẽ chủ động phát triển công ty mình trước khi sự thay đổi diễn ra để chuẩn bị cho những biến động. Mặt khác, một nhân viên có khả năng thích ứng, chẳng hạn như một nhân viên kinh doanh có thể chủ động từ bỏ những phương pháp đã được kiểm chứng thành công trước đó và thử nghiệm những công nghệ mới để tiếp cận khách hàng mục tiêu, học các kỹ thuật gọi điện bán hàng và phát triển bản thân, vì vậy khi tình thế thay đổi, họ đã chuẩn bị sẵn sàng.

“Khả năng thích ứng không chỉ giúp ta tránh khỏi trạng thái quá tải, nó giúp ta trở nên sáng tạo và nắm bắt cơ hội trong tình thế hỗn loạn,” Brassey giải thích. Do đó, khả năng thích ứng cho phép bạn giữ bình tĩnh trong cuộc khủng hoảng do sự thay đổi gây ra, đồng nghĩa bạn có ít khả năng đưa ra những quyết định bản năng hơn.

Đại dịch Covid-19 đã thay đổi khả năng thích ứng như thế nào?

Ý tưởng rằng khả năng thích ứng là một phẩm chất quan trọng của người lao động không xuất hiện trong khủng hoảng vi-rút corona. Nó vốn đã có mặt từ trước: trong một bài diễn thuyết TED vào năm 2019, nhà đầu tư mạo hiểm người Mỹ Natalie Fratto giải thích rằng khả năng thích ứng đang ngày càng trở nên quan trọng “bởi vì thế giới đang tăng tốc… mỗi người chúng ta đang buộc phải đối mặt với nhiều sự thay đổi hơn bao giờ hết trong lịch sử loài người”. Một phần lớn của sự thay đổi đó đến từ tốc độ và quy mô của những tiến bộ công nghệ trong những năm gần đây, đòi hỏi con người phải học hỏi những kỹ năng mới với tốc độ cực nhanh.

Thế nhưng - có lẽ không có gì bất ngờ - đại dịch đã nâng tầm quan trọng của khả năng thích ứng lên cao hơn nữa. “So với vài chục năm trở lại đây, khả năng thích ứng hiện nay đã trở nên quan trọng hơn bao giờ hết,” Dorie Clark, chuyên gia tư vấn và giáo sư giảng dạy chương trình đào tạo dành cho các nhà điều hành ở trường Kinh doanh Fuqua thuộc Đại học Duke, Mỹ, cho biết.

“Nhìn chung, thay đổi không nhất thiết là điều dễ dàng, nhưng nó có thể kiểm soát được nếu chỉ thay đổi một biến số ở một thời điểm,” cô nói. Tuy nhiên, đại dịch đã cải biến toàn bộ cách chúng ta làm việc - một loạt thay đổi về nghề nghiệp, công nghệ và thậm chí xã hội trong thời gian ngắn khi mà các công ty và người lao động vẫn đang phải học cách thích nghi.

“Khi mà những thay đổi gây ra xung đột về kỳ vọng và chuẩn mực, khả năng thích ứng trở thành một kỹ năng cấp thiết hàng đầu, bởi vì bạn cần nhanh chóng khảo sát phạm vi mới để hiểu rằng nhiều thứ đã thay đổi,” Clark nói. “Bạn cần sẵn lòng đối mặt với thực tế cũng như điều chỉnh tinh thần và hành vi của bản thân để làm việc hiệu quả trong môi trường mới đó.

Mài dũa bộ kỹ năng của bản thân

Sau khoảng thời gian làm việc trong giai đoạn đại dịch toàn cầu, một số người lao động có thể cho rằng bản thân có khả năng thích ứng rất tốt. Những người vốn quen thuộc hơn với cách làm việc lúc trước nghĩ rằng đó là không khả thi để họ thay đổi một phần con người họ. Tuy nhiên, bất cứ ai làm việc trong giai đoạn không ngừng biến động này có thể hưởng lợi từ việc mài dũa kỹ năng thích ứng của bản thân, và có rất nhiều kỹ thuật mà mọi người có thể áp dụng để làm điều đó - dù là với những người dường như khó thay đổi nhất.

Một bước quan trọng là tập trung vào phá vỡ các thói quen, khuôn mẫu và cách tiếp cận đã có từ lâu. Brassey gợi ý thay thế những tư duy mặc định của bản thân - cách suy nghĩ chúng ta thường hướng về trong những lúc sự thay đổi diễn ra - với nhiều phương pháp thay thế mang tính tò mò hơn. “Chúng tôi gọi chúng là tư duy ‘bảo vệ’ và tư duy ‘học hỏi’, cô cho biết. “Cả hai đều tốt, đều có lúc phù hợp, nhưng tư duy bảo vệ không thể giúp bạn khi cần làm điều gì đó mới mẻ, khi bạn cần đột phá và sáng tạo.”

Ví dụ, bạn có thể nghĩ bản thân biết cách làm đúng việc gì đó bởi vì bạn đã làm theo cách đó hàng năm trời - đó là tư duy bảo vệ. Thế nhưng bằng cách tự hỏi bản thân rằng liệu đó có là cách tốt nhất chưa, hoặc thử một cách tiếp cận khác, bạn có thể thúc đẩy một góc nhìn đầy tò mò hơn. “Sẵn sàng học hỏi và phản ứng lại với tình thế đang thay đổi cho phép bạn tiếp tục thành công,” Clark nói, “thay vì trở thành người than thân trách phận trước những thay đổi.”

"Khả năng thích ứng nghĩa là bạn vượt qua việc đơn thuần chịu đựng một thử thách để thực sự phát triển từ đó" - Jacqueline Brassey

Ở cấp độ cơ bản nhất, thích ứng nghĩa là thay đổi những khía cạnh nhỏ trong cách bạn làm việc để thiết lập những yếu tố mới vào thói quen của bản thân. Tình nguyện dẫn dắt một bài thuyết trình có thể đáng sợ lúc đầu, nhưng nó có thể sẽ mở ra bước tiến tiếp theo trên nấc thang sự nghiệp của bản thân. Thử làm việc ở văn phòng hai ngày thay vì năm ngày, hoặc ba ngày thay vì không ngày nào, có thể khó chịu ban đầu, nhưng nó sẽ giúp bạn khám phá tuần làm việc lý tưởng của bản thân.

Brassey cũng nhấn mạnh việc áp dụng tư duy phát triển của Carol Dweck như một cách để học thích ứng tốt hơn. Những người có tư duy phát triển tin rằng khả năng của họ có thể thay đổi theo thời gian, trong khi những người quen với tư duy cố định tin rằng họ sinh ra với tài năng vốn có - vì vậy nếu việc gì đó quá khó thực hiện, nghĩa là nó không phải thứ dành cho họ.

Bạn có thể chuyển sang tư duy phát triển bằng cách bước qua vùng an toàn của bản thân. Đừng chờ đợi sự thay đổi xảy đến với mình, hãy tìm kiếm những phương pháp hoặc công nghệ mới, xem cách chúng làm việc, học thứ gì đó mới kể cả khi bạn chưa giỏi thực hiện nó. Khi bạn đưa ra một quyết định, hỏi bản thân xem loại tư duy nào đang chi phối quyết định đó - nếu bạn đang trong chế độ mặc định, xem thử nếu bản thân có thể thử cách khác không. Brassey tin rằng điều này sẽ giúp bản thân xây dựng tư duy học hỏi và phát triển, đồng thời rèn luyện ‘cơ bắp’ thích ứng, để nó sẵn sàng làm việc khi một sự kiện quan trọng đang đến gần.

Nghiên cứu của McKinsey chỉ ra rằng mài dũa khả năng thích ứng đem lại thành quả: khi nhân viên ở một công ty được cung cấp những modun trực tuyến để cải thiện khả năng thích ứng, dù là chỉ tiếp xúc với tài liệu trong thời gian ngắn cũng giúp họ thấy sự phát triển đáng kể trong các hành vi liên quan đến khả năng thích ứng chẳng hạn như kỹ năng học hỏi, đồng cảm và tự nhận thức. Ở một nghiên cứu khác, McKinsey chỉ ra khả năng thích ứng đóng vai trò như một tấm khiên trước những yếu tố tiêu cực nơi làm việc, những nhân viên tham gia đào tạo khả năng thích ứng thấy được sự cải thiện to lớn trong sức khỏe và trạng thái tinh thần so với nhóm được kiểm soát.

Khi môi trường làm việc và cách thức làm việc tiếp tục thay đổi, mài dũa khả năng thích ứng có thể trang bị cho người lao động những công cụ họ cần để “tiến về phía trước” cùng với sự thay đổi.

Theo Clark, bản chất của khả năng thích ứng, là có thể nhận ra nếu thứ gì đó đi sai hướng thì nó không phải là vết thương chí mạng. “Đó là việc hiểu rằng với một tinh thần mang tính thử nghiệm, bạn có thể tìm kiếm điều gì đó tốt đẹp hơn.”

----------
Tác giả: Sophia Epstein

 

CÁ NHÂN CÓ NHU CẦU TƯ VẤN HƯỚNG NGHIỆP VUI LÒNG ĐĂNG KÝ: