Lao động trẻ rời việc làm chính thức

Không ít lao động trẻ chủ động rời bỏ việc làm chính thức để chuyển sang các hình thức việc làm linh hoạt.

Theo chuyên gia, lao động trẻ rời việc làm chính thức do an sinh xã hội chưa thực sự hấp dẫn với người trẻ. Ảnh: Quỳnh Chi

Khi việc làm chính thức không còn “đáng ở lại”

Anh Ngô Duy Ngọc, sinh năm 1995, từng là kiến trúc sư làm việc tại một công ty chuyên thiết kế, thi công, xây dựng có tiếng tại Hà Nội. Sau 5 năm gắn bó với công ty, cuối năm 2023, anh Ngọc nghỉ việc, làm kiến trúc sư tự do.

Nguyên nhân nghỉ việc, theo anh Ngọc, anh không hài lòng với phương án chia tỉ lệ thù lao của công ty áp dụng.

“Mỗi công trình thiết kế, công sức kiến trúc sư bỏ ra là rất lớn. Chúng tôi phải dành rất nhiều tâm huyết, nghiên cứu đặc thù từng công trình theo yêu cầu rất cá nhân của các khách hàng. Với yêu cầu ngày càng cao về thẩm mỹ, công năng, nếu bạn không đáp ứng được đòi hỏi của khách, đồng nghĩa với việc công ty mất khách, bạn mất thu nhập. Tuy nhiên, tỉ lệ ăn chia 50/50 cho mỗi công trình, trên nền thu nhập cơ bản không cao không còn là điều kiện hấp dẫn, đặc biệt với người đã có kinh nghiệm hoặc “cứng” về công việc”, anh Ngọc nói.

Hiện, anh Ngọc làm việc với tư cách kiến trúc sư tự do. “Dù công việc không đều đặn như hồi còn làm ở công ty, nhưng giá tiền theo thỏa thuận nên tổng thu nhập của tôi vẫn gấp đôi so với trước đây, thời gian làm việc cũng chủ động, linh hoạt hơn nhiều”, anh Ngọc cho hay.

Chị Nguyễn Thị Thu Quỳnh từng là kế toán viên tại một cơ quan Nhà nước, có trụ sở tại đường Chiến Thắng (phường Hà Đông, Hà Nội). Sau 8 năm làm kế toán, chị Quỳnh nghỉ việc chuyển sang làm kế toán tự do, nhận làm theo đặt hàng của các cơ quan, đơn vị được gia đình, người thân giới thiệu.

Theo chị Quỳnh, chị gắn bó với công việc cũ trong 8 năm vì thời gian làm việc ổn định, có điều kiện đưa đón con đi học, nơi làm việc cách nhà 1,5km. Tuy nhiên, mức lương quá thấp so với áp lực chi tiêu của gia đình có 2 con nhỏ khiến chị không còn động lực gắn bó với công việc cũ. Hiện nay, ngoài nhận làm kế toán cho 3 doanh nghiệp, chị Quỳnh còn kết hợp cùng bạn thân bán thêm một số loại đặc sản quê Thanh Hóa như nem chua, hải sản, nước mắm… “Tổng thu nhập hiện nay gấp gần 3 lần so với hồi tôi còn làm cơ quan cũ. Dù vất vả hơn nhưng tôi vẫn chủ động cân đối, sắp xếp công việc nên mọi thứ đều ổn thỏa”, chị Quỳnh chia sẻ.

Với không ít lao động trẻ, việc làm chính thức từng được xem là đích đến an toàn: có hợp đồng, có bảo hiểm, có lộ trình nghề nghiệp. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy mức lương thấp, tăng chậm, trong khi áp lực công việc ngày càng lớn đã làm giảm sức hấp dẫn của khu vực này.

Ngược lại, việc làm linh hoạt lại dễ vào việc, nhanh có tiền. Với lao động trẻ, yếu tố linh hoạt thời gian, chủ động thu nhập được ưu tiên hơn những quyền lợi dài hạn mà họ cho rằng “còn xa”.

An sinh – khái niệm còn xa với người trẻ

Bà Nguyễn Thị Lan Hương – nguyên Viện trưởng Viện Khoa học lao động xã hội nhận định, còn một nguyên nhân sâu xa khác khiến lao động trẻ rời việc làm chính thức là an sinh xã hội chưa thực sự hấp dẫn với người trẻ. Nhiều người cho rằng bảo hiểm xã hội là câu chuyện của tương lai xa, trong khi nhu cầu trước mắt là tiền thuê nhà, tiền sinh hoạt, tiền học tập và thậm chí là những cơ hội rộng mở khác.

“Việc lao động trẻ rời việc có bảo hiểm không đơn thuần là lựa chọn cá nhân, mà là tín hiệu cho thấy chất lượng việc làm chính thức đang có vấn đề. Khi việc làm có bảo hiểm không đủ sống, người lao động buộc phải tìm con đường khác”, bà Lan Hương nói.

Cuối năm 2025, đầu năm 2026, lao động tìm kiếm việc làm tại Hà Nội tập trung ở nhóm 25-34 tuổi, số này chiếm 45 – 50% tổng nhu cầu. Ảnh: Quỳnh Chi

Tại Hà Nội, thống kê của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho thấy, thời điểm cuối năm 2025, đầu năm 2026, lao động tìm kiếm việc làm chủ yếu tập trung ở nhóm tuổi từ 25-34 tuổi, số này chiếm 45 – 50% tổng nhu cầu.

Đáng chú ý, nhu cầu tuyển dụng lao động của doanh nghiệp cũng tập trung chủ yếu vào nhóm lao động trẻ từ 18 - 25 tuổi, chiếm khoảng 50% tổng nhu cầu. Con số này đồng nghĩa với việc người lao động trẻ có nhiều lựa chọn công việc phù hợp với trình độ chuyên môn và năng lực bản thân.

Theo báo Lao động