Nhiều sinh viên dành phần lớn thời gian để học kiến thức chuyên ngành và cố gắng đạt được những kết quả tốt trên trường. Đây chắc chắn là điều cần thiết. Tuy nhiên, mình từng nhận ra rằng khi bắt đầu bước ra khỏi môi trường học tập, dù chỉ qua những dự án, hoạt động hay công việc nhỏ, kiến thức trên sách đôi khi vẫn chưa đủ để giúp chúng ta làm tốt mọi thứ.

Bởi trong môi trường làm việc, bạn không chỉ cần biết mình biết gì, mà còn cần biết mình có thể làm gì với những kiến thức đó. Nhà tuyển dụng không chỉ tìm một người hiểu lý thuyết mà họ cần một người có thể giao tiếp rõ ràng, hợp tác với người khác, giải quyết vấn đề và hoàn thành công việc đúng yêu cầu.

Và dưới đây là 5 kỹ năng mà mình nghĩ mỗi sinh viên nên bắt đầu rèn luyện trước khi chính thức bước vào thị trường lao động.

1. Kỹ năng giao tiếp

Trước đây, mình từng nghĩ giao tiếp tốt nghĩa là nói chuyện tự tin hoặc nói thật hay. Nhưng sau khi tham gia một vài hoạt động và làm việc cùng người khác, mình nhận ra giao tiếp trong công việc không đơn giản như vậy. Có những lúc bạn nói rất nhiều nhưng người nghe vẫn không hiểu bạn muốn gì. Ngược lại, đôi khi chỉ cần trình bày vấn đề rõ ràng, đúng trọng tâm, công việc đã có thể được giải quyết nhanh hơn rất nhiều.

Trong môi trường làm việc, giao tiếp là khả năng truyền đạt thông tin để người khác hiểu đúng điều bạn muốn nói. Bạn sẽ cần trình bày ý tưởng với đồng nghiệp, đặt câu hỏi khi chưa hiểu công việc, báo cáo tiến độ và phản hồi khi có vấn đề xảy ra. Một lỗi mà người mới thường gặp, và mình cũng từng mắc phải, là không dám hỏi vì sợ người khác nghĩ mình thiếu năng lực. Nhưng thực tế, việc không hỏi rồi tự làm theo suy đoán đôi khi còn gây ra nhiều vấn đề hơn. Thay vì chỉ nói: “Em chưa hiểu ạ", bạn có thể thử nói: “Em hiểu mục tiêu của công việc là A, nhưng em chưa chắc về bước B. Anh/chị có thể giải thích thêm giúp em không ạ?”. Sự khác biệt nằm ở chỗ bạn đã chủ động suy nghĩ trước khi tìm đến người khác, giao tiếp tốt không có nghĩa là lúc nào cũng phải nói nhiều. Đôi khi, nó đơn giản là biết mình cần nói gì, nói với ai và nói như thế nào để công việc có thể tiếp tục.

2. Kỹ năng quản lý thời gian

Khi còn đi học, lịch trình của mình phần lớn được sắp xếp sẵn: giờ nào lên lớp, khi nào thi, khi nào phải nộp bài. Nhưng khi bắt đầu tham gia nhiều hoạt động hơn, mình từng rơi vào tình trạng khá quen thuộc: việc gì cũng thấy quan trọng nên cuối cùng việc nào cũng làm dở dang. Có lúc mình mở máy tính với rất nhiều đầu việc: bài tập, công việc trong dự án, một kỹ năng muốn học thêm, việc cá nhân... và vì không biết nên bắt đầu từ đâu, mình lại mất khá nhiều thời gian chỉ để chuyển từ việc này sang việc khác. Đó là lúc mình nhận ra quản lý thời gian không đơn giản là lập một thời gian biểu kín mít từ sáng đến tối và điều quan trọng hơn là biết việc nào cần được làm trước. Bạn có thể bắt đầu bằng những bước đơn giản sau đây:

• Liệt kê tất cả công việc cần làm.
• Xác định thời hạn của từng việc.
• Phân biệt việc quan trọng và việc khẩn cấp.
• Chia những nhiệm vụ lớn thành các bước nhỏ.
• Dành thời gian kiểm tra lại công việc trước khi nộp.

Một điều mình nghĩ nhiều người cũng dễ hiểu nhầm là: quản lý thời gian không có nghĩa là ép bản thân làm việc liên tục bởi nghỉ ngơi cũng là một phần của quá trình làm việc hiệu quả. Nếu bạn cố gắng nhồi quá nhiều việc vào một ngày, đến cuối cùng có thể bạn vẫn bận, nhưng chưa chắc đã thực sự hiệu quả. Điều cần học không phải là làm càng nhiều càng tốt, mà là biết khi nào cần tập trung và khi nào cần dừng lại.

3. Kỹ năng làm việc nhóm

Hầu hết công việc đều không được hoàn thành bởi một cá nhân. Bạn có thể phải làm việc cùng những người có tính cách, kinh nghiệm và cách suy nghĩ hoàn toàn khác mình. Và đây cũng là điều mình nhận ra khá rõ khi tham gia các bài tập nhóm hay dự án. Làm việc nhóm không đơn giản là chia một công việc thành nhiều phần, mỗi người làm phần của mình rồi ghép lại bởi sẽ có lúc một người làm chậm tiến độ, sẽ có lúc mọi người không đồng ý với nhau, cũng có lúc bạn cảm thấy ý tưởng của mình tốt hơn nhưng không được lựa chọn. Và một người có kỹ năng làm việc nhóm tốt cần biết:

• Lắng nghe ý kiến của người khác.
• Tôn trọng sự khác biệt.
• Hoàn thành phần việc đúng thời hạn.
• Chủ động thông báo khi gặp khó khăn.
• Không vội đổ lỗi khi có vấn đề xảy ra.
• Sẵn sàng hỗ trợ người khác khi cần thiết.

Mình từng nghĩ rằng trong một nhóm, người giỏi nhất sẽ là người đưa ra kết quả tốt nhất nhưng thực tế, một người giỏi đến đâu cũng khó có thể tạo ra kết quả tốt nếu cả nhóm không phối hợp được với nhau. Mục tiêu của làm việc nhóm không phải là chứng minh ai giỏi nhất, mà là tìm cách để cả nhóm tạo ra kết quả tốt nhất.

Bạn có thể bắt đầu rèn luyện kỹ năng này ngay từ những bài tập nhóm ở trường, câu lạc bộ hoặc dự án cộng đồng. Nhưng thay vì chỉ tham gia cho xong, hãy thử quan sát: mọi người phân công công việc như thế nào, giải quyết bất đồng ra sao và điều gì khiến một nhóm có thể làm việc hiệu quả hơn. Đó đều là những bài học rất thực tế cho công việc sau này.

Nguồn: pinterest

4. Kỹ năng giải quyết vấn đề

Trong thực tế, công việc không phải lúc nào cũng đi đúng kế hoạch. Bạn có thể gặp khách hàng thay đổi yêu cầu, kế hoạch bị trì hoãn, đồng đội gặp khó khăn hoặc kết quả cuối cùng không giống như những gì bạn mong đợi. Mình nghĩ đây là một kỹ năng mà sinh viên rất dễ bỏ qua vì khi đi học, chúng ta thường quen với việc có một đề bài rõ ràng và một đáp án tương đối cụ thể. Nhưng trong công việc, đôi khi vấn đề không nói cho bạn biết chính xác phải làm gì tiếp theo và điều bạn cần làm không phải lúc nào cũng là tìm ngay một câu trả lời, mà trước hết là xác định đúng vấn đề. Bạn có thể thử đi qua từng bước: Vấn đề thực sự là gì? Nguyên nhân nằm ở đâu? Có những cách giải quyết nào? Cách nào phù hợp nhất với nguồn lực và thời điểm hiện tại? Sau khi giải quyết, mình có thể rút ra bài học gì?

Mình từng nhận ra rằng đôi khi chúng ta hoảng vì một vấn đề không phải vì nó quá lớn mà vì chúng ta nhìn tất cả mọi thứ cùng một lúc. Khi chia nhỏ vấn đề ra, bạn sẽ dễ xác định mình cần xử lý điều gì trước. Một người giỏi không phải là người chưa từng gặp vấn đề. Thậm chí, người có nhiều kinh nghiệm thường là người đã từng xử lý rất nhiều tình huống không như ý. Điều quan trọng là khả năng bình tĩnh phân tích và tìm ra bước tiếp theo.

5. Kỹ năng tự học

Nếu phải chọn một kỹ năng có thể ảnh hưởng lâu dài đến sự nghiệp, mình nghĩ đó là khả năng tự học bởi những gì bạn học hôm nay có thể chưa đủ cho công việc vài năm sau. Công cụ thay đổi, công nghệ thay đổi và yêu cầu của doanh nghiệp cũng thay đổi. Mình từng có suy nghĩ rằng chỉ cần học xong một kỹ năng là mình có thể yên tâm nhưng càng tìm hiểu, mình càng nhận ra kiến thức không phải thứ có thể học một lần rồi dùng mãi. Đặc biệt trong một thị trường thay đổi nhanh, khả năng tự học sẽ quyết định bạn có thể thích nghi hay không bởi tự học không có nghĩa là cố gắng học tất cả mọi thứ bởi thực tế, nếu thấy gì cũng muốn học, bạn rất dễ rơi vào tình trạng học rất nhiều nhưng không thực sự sử dụng được điều gì.

Thay vào đó, bạn cần biết:

• Mình đang thiếu kỹ năng gì?
• Kỹ năng nào thực sự cần thiết cho mục tiêu hiện tại?
• Mình nên học từ nguồn nào?
• Làm thế nào để biến kiến thức đó thành một sản phẩm hoặc trải nghiệm thực tế?

Ví dụ, nếu muốn làm truyền thông, bạn có thể học thêm về viết nội dung, nghiên cứu khách hàng hoặc sử dụng các công cụ hỗ trợ công việc. Nếu quan tâm đến kinh doanh, bạn có thể tìm hiểu về bán hàng, đàm phán và phân tích thị trường nhưng điều quan trọng nhất là thực hành. Bạn có thể xem rất nhiều video, hoàn thành rất nhiều khóa học, lưu rất nhiều tài liệu nhưng nếu không bắt tay vào làm, rất khó để biết mình đã thực sự hiểu hay chưa. Mình cũng nhận ra rằng nhiều kỹ năng chỉ bắt đầu trở thành của mình sau khi mình thực sự dùng nó để làm một việc cụ thể. Vì vậy, hãy bắt đầu trước khi bạn cảm thấy mình đã sẵn sàng. Bạn không cần chờ đến ngày tốt nghiệp mới bắt đầu chuẩn bị cho công việc bởi quãng thời gian còn là sinh viên chính là lúc bạn có thể thử, sai và học hỏi với chi phí thấp hơn rất nhiều.

Nguồn: pinterest

Hãy tham gia một dự án, nhận một công việc nhỏ, học một kỹ năng mới hoặc đơn giản là thử làm việc cùng những người khác. Bạn sẽ không trở thành một người hoàn hảo ngay khi bắt đầu đi làm. Và thật ra, nhà tuyển dụng cũng không cần một sinh viên mới ra trường biết tất cả mọi thứ nhưng nếu bạn đã có thói quen học hỏi, biết cách giao tiếp, làm việc với người khác, quản lý công việc và giải quyết những vấn đề cơ bản, bạn sẽ tự tin hơn rất nhiều khi bước vào môi trường mới. Bằng cấp có thể giúp bạn bước qua cánh cửa đầu tiên nhưng những kỹ năng bạn rèn luyện sẽ quyết định bạn có thể đi xa đến đâu sau cánh cửa đó.

----------------------------

Người viết: Lê Quỳnh Trâm

 

CÁ NHÂN CÓ NHU CẦU TƯ VẤN HƯỚNG NGHIỆP VUI LÒNG ĐĂNG KÝ: